Tôi nhớ như in lần đầu bước vào xưởng gỗ của chú mình năm 2013, âm thanh hỗn loạn từ máy cưa và hương gỗ thông xộc thẳng vào mũi, nhưng thứ đọng lại mãi là bài học về một chiếc tủ bị lỗi kích thước khiến đội thợ mất trắng cả tháng lương. Qua một thập kỷ gắn bó, từ những ngày ở Đồng Kỵ đến xưởng tự mở ở Hà Nội, tôi hiểu sâu sắc rằng #keyword# không chỉ là chuyện gỗ với máy, mà còn là nghệ thuật tránh sai lầm.
Học từ những lần đổ vỡ gỗ vụn
Một lần nọ, tôi ký hợp đồng ghế sofa với giá 20 triệu đồng. Sau khi đo đạc cẩn thận, tôi tiến hành cắt gỗ theo kế hoạch đã duyệt. Nhưng đến lúc ráp, ghế bị lệch khung hẳn 3 cm vì thước dây của tôi đã mòn – một lỗi ngớ ngẩn. Thiệt hại: 20 triệu cả gỗ lẫn công. Lần khác, một lô gỗ sồi nhập về bị nứt dọc theo thớ chỉ sau 3 ngày do độ ẩm trong xưởng cao tới 70%. Tôi phải bỏ gần 15 triệu cho hợp đồng bàn ăn vì gỗ không đạt chuẩn. Sau đó, lớp sơn bị bong tróc trên bộ tủ ngủ vì nhiệt độ phòng sơn lên đến 40°C. Tôi buộc phải sơn lại từ đầu, mất thêm 5 triệu tiền công và vật liệu. thi công nội thất chung cư những vụ đó, tôi đầu tư máy đo độ ẩm, dùng thước laser thay thước dây, và lắp máy lạnh cho phòng sơn. Giờ thì tôi luôn kiểm tra kỹ trước khi bắt tay vào sản xuất.
Bí mật với chọn gỗ mà ít người chia sẻ
Khi làm #keyword#, việc chọn gỗ là yếu tố then chốt. Tôi đã từng xài gỗ thông Nga vì giá thấp, chỉ 8 triệu đồng một mét khối. Nhưng loại gỗ này dễ bị cong vênh khi thời tiết ẩm. Trong khi gỗ sồi từ Bắc Mỹ cứng hơn, chịu lực tốt, giá 20 triệu mỗi mét khối nhưng ít bị nứt hơn nếu đã được xử lý độ ẩm đúng chuẩn. Để biết gỗ đã qua xử lý hay chưa, tôi dùng máy đo độ ẩm kiểu pin, chỉ 2 triệu. Nếu độ ẩm dưới 12% là đạt tiêu chuẩn. Một mẹo khác: gỗ tự nhiên thường thớ đều, mắt nhỏ, trong khi gỗ công nghiệp dễ bị phân lớp khi cắt. Về vận chuyển, tôi mua gỗ từ Bình Dương gửi ra Bắc mất phí 2 triệu/m3, nhưng chất lượng ổn định hơn mua gỗ từ Lào không rõ nguồn gốc.
Nhân công xưởng không phải là thợ mộc truyền thống
Lúc mới khởi nghiệp, tôi nghĩ thợ làng nghề là số một. Nhưng sự thật, tôi gặp vấn đề với thợ trẻ (học từ trường dạy nghề) – họ đo đạc chính xác đến từng mm nhưng thiếu sáng tạo khi phải làm chi tiết cong. Trái lại, thợ lớn tuổi ở Đồng Kỵ kỹ thuật cao nhưng không dễ thay đổi thói quen. Một lần, tôi yêu cầu bàn làm việc theo kiểu hiện đại, thợ già cứ đục theo kiểu truyền thống. Tôi nói: “Cái này không đúng yêu cầu”. Thế là đội thợ bỏ việc, mất đơn hàng 30 triệu. Giờ tôi kết hợp cả hai| thợ trẻ làm các phần kỹ thuật, thợ già làm các chi tiết tinh xảo. Mỗi tháng tôi họp giao ban để cập nhật mẫu mã.
Quản lý xưởng gấp đôi khó so với làm thợ
Làm thợ chỉ lo một công đoạn, còn quản lý xưởng phải lo từ nguyên liệu đến thành phẩm. Tôi từng để lãng phí nguyên liệu 15% vì cắt gỗ không tối ưu. Sau 2 năm thực hiện 5S (sàng lọc, sắp xếp, sạch sẽ, săn sóc, sẵn sàng), tôi giảm lãng phí xuống 5%. Cụ thể: tôi phân ca máy cưa bàn, máy đánh nhám hoạt động 2 ca/ngày, kho thành phẩm dán mã QR để quản lý tồn kho. Mỗi tháng, tôi kiểm kê một lần để đối chiếu số liệu. Tôi cũng đầu tư phần mềm quản lý giá 5 triệu đồng mỗi tháng nhưng giúp tiết kiệm 20% thời gian. Với xưởng sản xuất nội thất , quản lý tốt là sống còn. Lời khuyên tôi đưa ra là hãy bắt đầu từ những việc nhỏ: đo đạc kỹ trước khi cắt, kiểm soát độ ẩm của gỗ, và đừng ngại đầu tư vào máy móc. Bạn đã từng gặp sai lầm nào khi sản xuất?